In-Gent

‘Getraumatiseerde nieuwkomers: naar een samenleving die heelt’

‘Getraumatiseerde nieuwkomers: naar een samenleving die heelt’

Iedereen heeft recht op geestelijke gezondheidszorg, ook mensen op de vlucht. Maar veel nieuwkomers vinden de weg naar goede hulp niet. Traumatherapeuten Lena Swinnen en Geertrui Serneels doen samen met doctoraatsstudent Omar N. Cham een oproep om werk te maken van ‘een samenleving die heelt in plaats van één die mensen schaadt’.

 

Steeds meer mensenrechtenorganisaties wijzen op het enorme psychische trauma dat migranten en vluchtelingen ondergaan in het land van herkomst of als gevolg van hun uitputtende reis om Europa te bereiken.

Het is niet ongewoon dat ze tijdens die reis worden geconfronteerd met ervaringen zoals (seksueel) geweld, foltering en opsluiting of ontvoering door gewapende milities. Hierbovenop komt de stress ten gevolge van migratie- en acculturatieprocessen.

Hierdoor lijden heel wat nieuwkomers aan psychische aandoeningen, zoals posttraumatische stress, angst of depressie. Onder ‘nieuwkomers’ verstaan we zowel vluchtelingen als migranten (zodra ze in het land van bestemming zijn aangekomen), omdat beide groepen trauma’s en vergelijkbare stresseffecten ervaren door migratie en acculturatie, het leren lezen van nieuwe culturele elementen.

Wanneer deze psychische aandoeningen niet worden behandeld, kan dit het migratie- en acculturatieproces bemoeilijken, waardoor nieuwkomers belanden in een vicieuze cirkel van overleven. Het acculturatieproces is namelijk een belangrijke schakel in het herstellen van de verbinding met de samenleving, het teruggeven van een gevoel van regie over het eigen leven en zo een toekomstbeeld.

Uit onderzoek (o.a. over Iraakse asielzoekers in Nederland) blijkt dat lange asielprocedures en verblijven in centra slecht zijn voor de geestelijke gezondheid. We zien dit dagelijks in onze klinische praktijk. Heel wat traumapatiënten hebben verhalen over bomaanvallen, mensensmokkel en vervolging.

Ze maken zich echter meer zorgen over het feit dat ze niet kunnen werken omdat ze de taal niet perfect beheersen, dat ze een eenkamerappartement met zeven anderen moeten delen of dat ze eenzaam zijn dan over de verschrikkingen die ze in het verleden hebben meegemaakt. De stress ten gevolge van migratie en acculturatie betreft immers het verlies van sociale voorwerpen zoals een job, een huis en genereert psychosociaal lijden, een lijden dat sociaal is van aard en zijn oorsprong kent in de maatschappij.

Nieuwkomers vinden moeilijk hun draai omdat ze niet op de hoogte zijn van de toegang tot geestelijke gezondheidszorg.

Voor ons als traumatherapeuten is het duidelijk dat veel nieuwkomers te maken hebben met problemen die niet door therapeuten alleen kunnen worden opgelost.

Deze vorm van stress kan het beste worden weggenomen door de sociale en medische diensten van de gastsamenleving. Nieuwkomers kunnen bijvoorbeeld worden gesteund door sociale netwerken uit te bouwen die hun integratie bevorderen. Een aanpak die focust op integratie beschouwt verbondenheid met de gastsamenleving als de basis voor psychisch welbevinden. Deze verbondenheid is door de migratie onderbroken en moet hersteld worden.

Door niet op de gepaste manier in te spelen op vragen over de plaats van nieuwkomers in de samenleving, schieten we tekort in het naleven van het fundamentele mensenrecht van de nieuwkomer op fysieke en geestelijke gezondheid.
Bij hun aankomst in Europa worden nieuwkomers die psychische bijstand nodig hebben geconfronteerd met heel wat obstakels, zoals het gebrek aan basiszekerheid, taalkundige, culturele en financiële belemmeringen, onzekerheid over hun asielprocedure en een gebrek aan de juiste kennis bij de professionele diensten om het hoofd te bieden aan de specifieke problemen waarmee migranten kampen.

In andere culturen bestaan er vaak taboes of heel andere manieren van kijken naar psychische aandoeningen en therapie. Omdat mensen niet geïnformeerd zijn over geestelijke gezondheid – in de westerse visie — en over de toegang tot verschillende zorgdiensten hebben nieuwkomers moeite om hun draai te vinden in de gastsamenleving en om werk te maken van hun geestelijke gezondheid.

LENA SWINNEN, OMAR N CHAM, GEERTRUI SERNEELS . 27 JANUARI 2021, MO magazine

mm

Arent Meirhaeghe Communicatiemedewerker IN-Gent

.